CHIMEN TI BOUTON…CHIMEN MALING

Li difisil pou leve you maten pou pa jwen you bagay pou di sou Ayiti. Chak maten depim leve mwen kouri pran nouvel poum konnen ki kote gen moun ki mouri. Eske se aksidan ? Eske se atanta ? Eske se you moun fou ki rantre nan you kote moun rasanble vide moun atè ak zam fanfwa ?
Pi souvan gen you pawol sou Ayiti ki fè tout plim sou dom leve e bagay saa telman dominem ke mwen paka pa dechaje konsyans mwen pandan ke map ekri refleksyon sa yo.
Ampli fwa nou tande moun ap repete ke Ayiti se you peyi kote tout bagay dwe fèt paske anyen poko fèt ladann.
Gen menm etranje ki pa tranble pou yo di ke peyi-a a vyèj. Nan sans saa, gen moun ki soti nan lot peyi ki te vinn swadizan bannou kout men apre goudou 12 janvye lane 2010 ki tou rete paske yo jwenn okazyon pou yo viv miyò ke lakay pa yo epi yo tou rete.
Mòd kooperan sa yo analize tout sa ki pap mache byen lakay pou yo itilize fay sa yo pou fè lajan. Mwen gen kek ekzanp men mwen pito kite sijè saa pou you lot fwa.
Sa ki enteresem nan moman saa se rekonèt ke menm jan yo di saa nan lang blan franse, « en Haïti , tout reste à faire » map mande tèt mwen kisa ki anpeche nou fè you seri de ti bagay byen senp ki ta ka montre ke gen moun ki soti pou yo travay vre san entere pèsonèl pa yo.
Mwen pap pale de moun ou tande ki fè you fondayon kap potekole ak kèk moun pou pita ou tande yo bezwen majistra, depite, senatè oubyen prezidan. Map pale de moun ki vle regle you pwoblem lan katye yo, nan kominote yo, nan depatman yo oubyen kareman nan peyi yo.
Laprev se ke siw mande dènye moun ki te sou pouvwa oubyen nan administrasyon peyi saa pou yo montrew kisa yo te fè pou fè Peyi-a avanse, yo gen pou yo rete bèbè. Saa gen pou diw li te konstwi ayewopor entènasyonal la oubyen baraj pelig , you lot gen poul diw li konstwi wout ak lekol e latriye men lew gade tan yo fè sou pouvwa, lew konte konbyen lajan ki depanse , lew fè you ralemennenvini sou richès pèsonèl ke yo ramase tout moun ap dakò pou yo di ke tout moun sa yo pa fè anyen vre .
Poutan gen you seri de pwoblem senp ki koze anpil depans ak anpil dega nan fonksyonman sosyete a ki sanble fasil pou rezoud men pèsonn pa fè anyen paske se pa priyorite pa yo. Bagay sa se you chimen tibouton ki vinn tounnen maling. E si anyen pa fèt pou geri maling lan li gen poul tounnen java e java saa ka touye sosyete a net.
Avan yo mwen tap li you atik kitap denonse ke yo vòlò tout pano solè ak batri ki bay ayewopor Cap Haïtien an elektrisite. Laprès pale sou sa tankou you fè divè. Moun babye pandan kek jou epi anyen pa fèt .ayewopor saa ke peyi venezyela fè Ayiti kado a ki, sanl poko fini gentan gen you paket gwo pwoblem konstrikyon gen poul disparèt moso pa moso.
Fonksyonè kap travay andedan batiman saa ki telman enpotan pou rejyon an gentan konnen ki moso yap pran. Kouvèti twalèt, pat, fenèt elatriye tout gen pou disparèt. Moun okap pap di anyen. Majistra okap pap di anyen, senatè depatman ne pap di anyen. Kite mele bounda prezidan ak bagay konsa ?
Nan atitid lese grennen nan konpotman manfouben nou paka kanpe sou tisa nou genyen déjà pou nou fè plis.
Sinon nou Kite sa nou genyen yo ale e nou sètoblije ap mande pou nou rekomanse toutan.
Jounen jodian lew pran you pwoblem tankou dlo kap anvyi anpil vil nan peyi-a nou gendwa di ke se you pwoblem ki pa gen solisyon paske bagay yo vinn twò grav. Se you makonn ak you pakèt ti pwoblem ki mete yo ansanm ki vinn tounnen you maswife pou Peyi-a. Sistem drenaj ak kanalizasyon pa efikaz kote yo ekziste paske moun jete fatra nan lari, kote ki te gen twou rego lontan moun vòlò Kouvèti an feray egou yo epi yal vann li.
Ayisyen vinn tounnen maton nan zafè vol you bagay dans epi apre ya deside kisa pou yo fè avel . Nan sans saa gen you sikwi ki ap demantibile Peyi-a, ap koze gwo nwizans ak tout sosyete a pandan ke kek moun ap fè degoud ki pap menm pèmèt yo achte you chen janbe pou twonpe grangou nan vant yo pou you jounen.
Lotre jou gen you pon ki te tonbe paske moun te vòlè boulon ki te mare pon saa. Mwen pa kwe ke gen you lot peyi sou latè kote you moun ka wè you seri de bagay konsa.
Anfrans gen you mafya kap volè kab ki genle gen plon ladan yo. Men moun sa yo fè bagay yo an kachèt yo veye lè pou yo fèl.
Gen you lè mwen te kay you zanmim Thomassin, gran jounen gen you neg ki monte devan jem sou you poto ekektrik epi li koupe gwo fil kouran yo epi lap rale fil yo fè you makonn. Lèm konprann sa misye tap fè a mal poze misye kesyon. Mwen te al pale ak misye paske se pase mtap pase. Neg la pa tap jwenn mwen poum ta touyem lèl ta rankontre ak mwen .
Misye dim : Met la se lavi map chèche.
Mwen di misye sil pa pè poul pran nan kouran .
Li dim ke nan katye a EDH preske pa janm bay kouran . Tout moun zòn nan se en vite ke yo genyen kidonk fil kouran yo pa itil anyen. Anplis li dim si yo aretel yap lagel touswit paske manke plas nan prizon pou moun kap touye moun. Se pa limenm yo ta kenbe pou you tifil kouran.
Moun ap vòlè you paket bagay konsa ke nou pa menm ka imajine ki sa yo itil you lot moun. Palefèt ke pèsonn pa di anyen sa vinn rantre nan konpòtman moun lan sanl pa reflechi sou dega sa pwovoke sou you sosyete.
Leta oblije fè you jan pou mete you fren nan bagay sa yo. You moun ki ap vann fil kouran nan lari-a dwe kapab montre kotel jwenn li. Si paka montre sa li an kontravansyon ak la lwa. Moun kap vann boulon dwe pwouve kotel jwenn boulon yo. Sinon la lwa dwe anafè avek.
Magazen kap vann pano solè dwe montre kotel jwenn yo. You moun kap enstale pano solè lakay li dwe gen you kontwol sou kote pano solè saa soti pouka dekouraje moun ka vòlò bagay sa yo .
Swa Lapolis, oubyen meri yo, yo bezwen gen you seri de polisye ki tap nan you depatman ki ta reprezante you « Brigade des mœurs » ki pou tap jere enfraksyon sa yo paske se vil yo ki subi anpil dega ak ti vol sa yo .
Bagay leta se pa bagay ki pa gen mèt m’en se bagay ke leta mete a la dispozisyon de tout moun.
Mwen sonje ke kek tan apre linogirasyon wout Jacmel la tout ti panno ki te konn klere selman lé you limyè machin te pase pre yo, tout te disparèt. Jiska prezan mwen poko janm konnen kisa moun ki te vòlè yo a kisa te fè ak yo .
Pou depite ak senatè onorab kap domi nan mitan seyans yo paske yo pa gen anyen pou yo fè, men you poul mwen ba nou sou you pwojè lwa ki ka koumanse mete bagay yo nan plas yo .
Nou nan nivo zewo bare nan anpil bagay. Men nou ka desann pi ba toujou. An nou kenbe sa nou genyen yo pou nou ka remonte. Majistra delma koumanse ap reflechi sou listwa machann ki pran lari a.
Majistra okay la aktif anpil nan chanje figi vil la An nou tout nou sipote efò fonksyonè sa yo ki vle fè bagay yo mache you lot jan pou ti bouton an pa tounen you gwo maling.
Dr Jonas Jolivert

REPONSABLITE PAM, RESPONSABLITE PAW, RESPONSABILITE NOU TOUT…ECHEK PAM, ECHEK PAW, ECHEK NOU TOUT

Si ayisyen vòlò boulon ki kenbe gwo pon kote pou moun ak machin pase.
Si ayisyen vóló ti panno fosforesan ke yo te mete sou de bó wout de lamitye ke blan franse te fè Peyi-a a kado. Wout ki pèmet moun ale Jakmel
Si ayisyen te konn al vóló woch nan palè sansousi e nan tirès palè 365 pót se pa pano solè ak batri yo pap vóló.
Si Henri Christophe pat bati citadelle, si François Duvalier pat bati ayewopor patap rete tras ke moun rele sivilizasyon lakay pa nou.
Nan listwa kreyasyon you sosyete , nan listwa kreyasyon you pwojè nasyon 212 lane se pa anyen.
Konbyen ane sivilizasyon peyi ewop yo te pran pou yo rive nan pwen kote yo rive jodi-an ? Malgré sa gade tout tray yo pase ou kontinan saa!
Konbyen tan konstrikyon sosyete peyi blan meriken te pran ? Gade jiska prezan pwoblem entegrasyon ak lot ankor Poko janm regle.
You pwojè fè you peyi kote ansyen zesklav te ka leve tèt yo e di ke yo se moun menm jan ak tout moun alos ke zot te di ke se zanmimo nou ye, se pa you ti kal pwoje.
Nou te manke résous ak jaret pou nou te kenbe devan tout lot nasyon ki te la deja yo e ki te semante set fwa swasantdisèt fwa sèt fwa di neg paka lot bagay ke esklav.
Yo fè tout sa yo kapab pou nou te ka echwe.
E nou echwe vre.
Te gen dezoutwa neg ki te fè rèv sa yo rele AYITI a ; yo fè konplo sou do yo. Lenmi andedan ak Lenmi andeyò mare sosis yo ansanm pou you toupizi pwoje saa.
Yo te vle demontre ke ti neg paka fè anyen serye. Ti neg paka fè you kokenn chenn reyalizasyon konsa.
Degren chef ki te pote rev saa sou do yo se te Toussaint Louverture ak Jean Jacques Dessalines. Neg sa yo te wè you limyè ke yo menm sel te wè. Yo te kwè nan you bagay ke pèsonn lot pat kwè.
Nan jounen ki te 17 oktob 1806, you ti kras plis ke 2 rekòt kafe selman apre yo te kreye peyi saa key o rele Ayiti a, fòs fènwa te ranpòte laviktwa sou ti limyè ki te fenk ap eseye klere.
Depi jou saa nou nan fènwa.
Anyen pa fèt kom sa dwa pou reyalize rev saa. Pèsonn pa sou bò rèv saa ankò. Ayiti vinn tounen you savann kote tout moun ap viv you sitiyasyon chen manje chen. Tout moun ap jwe you jwèt lanmó kote tout koukouy klere pou degrenn je pa yo ak je fanmi yo.
Tout ayisyen lage tankou bèt sovaj ap defann teritwa pa yo.
Pèson pa pran angajman pou eksplike ki règ ki dwe aplike pou fè you sosyete mache. Pèson pa pran responsablite pou montre sou ki fos you peyi kanpe. Jodia nou rive nan leta ke nap viv laa.
You espas kote you paket tinèg ap viv pi mal ke zannimo.
Generasyon pa nou an pa responsab tout sa nap gade jounen jodian. Menm jan ke jenerasyon ki te vini anvan nou yo pa responsab sa ke yo te jwenn nan.
Men nou tout responsab, tout jenerasyon responsab paske yo kite tout bann ak pakèt gwo okazyon pase pou yo korije sa ki te fèt kwochi, sa ki te fèt miwo miba sa ki te fèt ak fos kote.
Nou tout kontinye ap repwodi menm vye aksyon, menm vye konpotman ki bay menm vye rezilta.
Echek PWOJÈ AYITI se echèk tout ayisyen tout kote, se echèk ayisyen tout jenerasyon.
Maladi a nan you stad avanse anpil sou malad la, men ti souf li ap bat toujou. Tout bagay poko pèdi nèt. Li ka chape toujou. Nou nan lane 2016. La syans ak lamedsin mete tèt yo ansanm pou di nou kijan pou nou edel sove.
Fok you doktè ka di de ki maladi li soufri. Fok tout espesyalis mete yo ansanm pou bay bon laswenyay.
Pou you sosyete byen mache, pou you peyi avanse fok chak grenn sitwayen konnen ke li enpotan. Fok li santi ke li ladann tou.
Fók li dakò e konprann ke li ladann e ke li dwe respekte règ jwet la.
Li gen poul fè devwal pandan ke lap ekzèse dwa pal.
Men fomil majik la.
San fós kote, dwa ak devwa dwe mare sosis yo ansanm.
Siw lage you timoun sou you bisiklèt sanl poko aprann monte, li gen poul tonbe e toutan ke li poko aprann monte bisiklèt la li ka fè tèt li ditó, li ka komèt ti dega e li pap janm ale lwen.
Lèl resi fin konn monte bisiklèt la byen, li ka kouri anpil kilomèt sans kè sote. Li ka fè lakilbit. Men sa pap vle di ke li ka monte sou volan you machin poul kondwil tou. Fok li aprann kondwi machinn lan menm jan li te aprann monte bisiklèt la. Sinon lap fè pi gwo dega.
Nou ka di menm bagay la pou you kamyon, pou you tren, you avyon ak you bato kom you avyon oubyen you fize, you peyi.
Paka gen enpwovizasyon nan jere you peyi. You peyi se pa you ti jwèt kote ou ka pèdi epi ou bay boudaw de tap ou ale fè wout ou. Chak move zak ke ou poze nan you peyi se you pakèt reta ou bay peyi-a ak sosyete a.
Toutan ke nou paka chita e reflechi ansanm e korekteman, jenerasyon gen pou vini jenerasyon gen pou ale, men listwa gen pou rekonèt nou tout tankou you seri de moun ki te gen chans pou yo patisipe nan konstrikyon you gwo zèv men nou te kite chans saa pase. Nou pat gen ase entelijans pou nou te fè zèv saa.
Memwa listwa pap janm padone nou pou sa !
Doc Jopi
06/08/2016

MWEN AK DEMPKRASI SE DE

Demokrasi se, san grate tèt, youn nan pi bon rejim politik ke yo ka itilize pou dirije you sosyete, you peyi. Sistèm pi efikas si li aplike nan peyi ki gen you sèten kilti libète, nan you sosyete kote chak manm yo konnen ki sa ki rele dwa kisa ki rele devwa e kote moun kap dirije peyi-a konnen ke se you dyob yo bali pou fè peyi-a oubyen sosyete a vanse. Se pa you kle yo bali pou fè pale de li kom si wa pa kouzen-l prezidan pa bopèl. Ni se pa you kle yo kofrefo yo bali pou foure menl pran e plen poch li.

Demokrasi nan peyi pov, se you rans. Se you miraj li ye. Nan peyi pov kote moun ap bat dlo pou fè bè, aktivite politik se sel domen ki ka fèw monte nan sosyete –a. Ou jwenn bon Dyob. Yo mete-w kote ki gen brase. Epi si anplis de lamizè-a gen koripsyon ki admèt andedan sosyete sila-a kom you bagay ki nomal, le you neg rive nan politik, se nan tèt jwèt li ke li rive.
Se pou sa kif è ke nan peyi pov, le you neg rive sou pouvwa, li ranje kol Poul pa Janmen Nagel. Gen neg ki todye kou manman lwa peyi yo pou yo ka rete sou fotèy boure-a. Si nou vel you ekzanp al gade sa kap pase nana peyi Senegal jounen jodi-a.
Sa fè lontan ke map obsève zafè politik andedan peyi-a. Map gade konpotman pouvwa yo. Patikilyèman sa kap pase andedan palman ayisyen an. Mwen finn pa remake ke pi bon Doob, pi bon plas you moun ka jwenn se depite oubyen senatè. Yo peyew byen, ou gen tout jan de komodite, ou vwayaje al chita nan mitan you seri de moun ou pa menm konprann sa yap di le yap pale, siw te volè ak kriminel, kondisyon palmantè_w efase tout pou wou. Ou vinn otunen you moun enpotan. Yo relew diyitè.
Poutan, lotre jou you zanmim tap eksplike-m kijan Group yo ak pati politik yo cuasi kandida pou depite. Kondisyon nou ta kwè ke moun sa yo ta dwe ranpli yo se p asa menm. Gen you katalog you seri de lot kalite you neg dwe genyen.
Sak bon lè ou depite anayiti, se ke apre chak lejislati, pa janm gen moun ki mande ki bilan palmann genyen. Se kom si out a mete you timoun lekol epi li pa Jansen mennen you kanè lakay li. Sosyete pa nou an pa mande sa.
Konsa, mwen wè k epa le fèt ke palman nou an gen dwa pou li siveye sa ekzekitif la ap fè, yo pi maton na kreye kriz ke nan fè lwa ak ede ekzekitif la pou peyi ka vanse.
Konbyen jou gouvenan Preval la fè sans premye minis? Sak pi rèd la, ke gen premye minis ke pa gen premye minis se menm man pareyman. Pa gen anyen ki chanje. Gen moun ki pwofite di bagay y opa vanse paske kriz la bloke peyi-a. sa se sitou diskou zanmi ayiti yo. Men le pa gen kriz bagay yo sanble yo toujou bloke men nankondisyon saa « no dyol tou tok »
Epi, moun ki gen memwa dwe sonje e remake ke andedan palman saa, dosye ki louvri pa janm fèmen. Petèt sel dosye ki te fèmen se dosye ki te pèmèt radye senate-a ki te gen doub nasyonalite. Se anpil fwa nou tande leskonbrit ak eskandal sou you seri de dosye kote non senatè ak depite lonmen. Pep ayisyen pa janm konnen ki rezilta ankèt sa yo bay. Mwen pap site ekzanp paske tout konpatriyot yo sonje ka sa yo.
Pou tout rezon sa yo, mwen pa kwè nan demokrasi nan peyi pov. Anplis se pa nan peyi pov Selman ke demokrasi a banm pwoblem. Map swiv kanpay electoral nan peyi lafrans. Lè wap tande kandida yo ap pale se bagay ki pou fèw pèdi zandye-w. Sou chak sijè, chak neg yo bay verite pa yo epi yo di ke lot la se manti lap bay. Si ou pral vote eke ou pa fanatik yon nan kandida sa yo ou pa konnen pou ki moun pou vote.
Ou rekonèt you pye zaboka lèl donnen zaboka. Siw se maton ou konn kouman you pye zaboka monte ou ka di ke se you pye zaboka li ye. Men lew jwen bon zaboka ladann pou manje pa gen moun ki ka diw se you pye mango ki donnen zaboka.
Mwen menm sa fè lontan ke mwen chwazi poum kritike you gouvenman pa sou sa li di ni sou sa yap di de li sinon sou sa la fè. Mwen gen pwoblem ak pouvwa lejislatif la paske jiska prezan ; si pa zafè sansire ekzekitif la mwen gen lenpresyon ke y opa fè anyen.
Nan konjonkti peyi dayiti ye jodi-a, gen you seri de prensip ke tout moun oblije defann. Gen you seri de gabel ke nou pa dwe bay sou konba ki mennen deja. Men gen anpil pwoblem andedan sosyete a ki poko janmen regle ak mod gouvenman sa yo ke nou geneyen depi dik dantan.
Pou mwen you sistèm efikas sil bay bon rezilta. E nou konnen kijan de rezilta nou bezwen pou gason ak fanm ayisyen lakay!

Ayiti: Jèn Aken mobilize pou pwoteje anviwonman an ak fè pwomosyon manje natif natal

[AlterPresse] --- Anviwon 200 jèn fi ak jenn gason, ki soti nan 10 seksyon kominal ak 2 katye nan komin Aken (ki chita nan depatman Sid peyi a) pran angajman pou pwoteje anviwonnman an nan fè sansiblizasyon bò kote popilasyon an epi nan plante pye bwa tout kote yo kapab, nan katye yo ak nan seksyon yo. « AltèPrès » jwenn enfòmasyon sa a nan yon dokiman jèn yo voye bay laprès, kote yo esplike ki rezolisyon yo pran, apre yo te fin pase 3 jou ap brase lide, jou ki te 5, 6 ak 7 dawou 2010 la, nan vil Aken.
Lòt rezolisyon patisipan yo te pran, se pou retounen nan zòn kote yo soti yo, nan katye yo, nan seksyon yo, nan gwoup yo, pou y al rankontre lòt jèn ki nan asosyasyon ak sa ki pa nan asosyasyon, nan lide pou pataje ak yo enfòmasyon, fòmasyon ak diskisyon ki te soti nan fowòm nan.
200 jèn sila yo (fanm ak gason), ki te chita pale nan fowòm nan sou tèm « jenès, angajman, sitwayen ak lidèchip (sètadi kapasite yon moun genyen pou gen enfliyans sou lòt yo) », deside tou pote kole pou kraze baryè mete moun sou kote ak prejije nan zafè moun lavil ak moun andeyò.
Jèn Aken yo vle travay tou pou ranfòse entegrasyon nan mitan tout jèn k ap viv nan peyi a, espesyalman nan komin nan.
Senkyèm rezolisyon yo pran, nan fowòm 5-6-7 dawou 2010 la, se fè pwomosyon pou agrikilti ak pwodui lokal yo, nan kad yon agrikilti peyizàn ki chita sou valè, sou bezwen yo ak sou reyalite yo.
Pou pèmèt rezolisyon sa yo ateri nan seksyon kominal yo ak nan katye yo, Asanble Fowòm Jèn Aken mete kanpe yon komite suivi ki gen ladan yon reprezantan chak seksyon kominal yo ak katye yo.
Yo te fè chita tande sa a sou envitasyon yon òganizasyon ki rele « Haiti Projet Education (HPE) » te fè yo, pou vin diskite sou pwoblèm jèn yo rankontre nan tout peyi a, espesyalman nan Aken.
Komite suivi fowòm 5-6-7 dawou 2010 la nan Aken gen responsablite al travay ansanm ak HPE, pou ateri desizyon ki pran nan mitan jèn yo ak nan mitan popilasyon an an jeneral.
Komite suivi a dwe ranmase pwoblèm jèn yo, epi travay ak jèn yo pou aji sou pwoblèm yo, dapre sa k ekri nan dokiman an.
http://www.alterpresse.org/spip.php?article9827

CARIMI METE DIFE NAN FLORIDA PALACA MASEY

Mezanmi, tande ak wè se de.
Nan nwit samdi pou louvri dimanch ki te 8 novanm nan lane 2008 la te gen you kokenn chenn fèt nan vil masèy. Ban ti jennonm yo ki jwe mizik konpa nan gwoup yo rele CARIMI An te anime you fèt manch long devan you piblik moun de byen, nan salon Florida Palace ki te plen ak rabo, kote pat gen plas pou pike you zepeng.

BAZE CREOLE, asosyasyon ki te oganize fèt sila te koumanse tranble depi kek jou anvan paske moun tap rele tribo babo pou te rezève plas pa yo. Te gen moun ki te achte gato pou yo vi-n selebre anivèsè. Gen menanj ki te achte bag ki te pare pou vi-n fè la demand pandan ke yo tap doudous ko yo nan “por favor” ou “banm pèmisyon pou mwen nan vi-w”. TE gen plis ke senksan moun ki te rele kite mande pou yo kite plas pa yo pou yo.
Poutan listwa te mal koumanse. Daprè sa ki ap pale nan mitan moun ki pwoch oganizasyon sware, manadjè CARIMI an ki te gen pou menen 12 moun, vini ak katoz. Te manke mlachinn pou pran gwoup la nan stasyon tren an menen yo al manje. Lè yo te menen neg yo al manje kay you moun ki nan ekip oganizasyon an gen mizisyen CARIMI yo ki te babye. Gen you seri de bagay moun ki rete ozetazini pa konnen. Manje you moun fè lakay l iba-w manje pi bon anpil pase manje ke yap kwit nan restoran. Se pa fot neg CARIMI yo sinon se ti mantalite neg lakay yo ki dèyè tèt yo.
An nou pase sou ti lenkonvenyan move enkonpreyansyon sa yo. Mizisyen CARIMI retounen nan lotèl yo aprè ke yop te finn kalibre lenstriman yo. Se te machinn prive selman ki te menen neg yo ale.
Pandan neg yo tap domi nan chanm lotel yo, moun te koumanse ap rantre en mas nan sal fèt la.
Oganizasyon fèt la te gen gwo pwoblè-m. Met sal pat vle bay bon jan chèz ak bonjan tab pou moun te ka chita. Sou 52 tab ke yo te pwomèt pou bay, BAZE CREOLE te resevwa selman 27 tab. Moun pat sispan-n rantre.
JEn ti fi ak minijip anba dèyè yo. Moun ak kek ti laj sou tet yo, tout jenerasyon te reponn prezan pou yo te vi-n Tcha-Tcha nan CARIMI. Bwat gato tap rantre. Sal la te plen koule ba. Moun tap fè liy devan pot florida Palace pou yo rantre.
Gen kek tan ke nap swiv fèt ke bon gwoup konpa yo ap anime nan vil sila. Nou gentan wè Tabou, Skah Shah, T-Vice, Zenglen, Djakout, Original H, Steel Groove, men se premye fwa ke nou te wè you bagay konsa. Poko janm gen youn nan gwoup sa yo ki te janm rale tout popilas saa deyè yo.
Se vre ke jounen jodi-a mizik KONPA gen anpil fanatik nan vil Masèy. Sa se gras a tou-t moun kap oganize siye pye preske chak swa ki mete mizik ayiti Toma pou tout moun danse. NAn tan lontan nan kek diskotèk sete pens ak pikwa pou moun te tande you ti moso KONPA. E lè yo te resi mete youn sete mizik Tabou Combo nan lot ritm ki pat janmen bon KONPA malouk la. Jounen jodi-a nan tout fèt , nan tout sware antiyè disjokey yo pa pè anchene zouk ak konpa tankou mizik marasa.
Moun ki vin jwe mizik masèy toujou panse ke fok you koumanse jwe a minwi. Se sak fè ke neg yo te domi jiska preske onzè diswa.
Sal te plen koule ba. Moun ki te rezève tab pa jwenn tab. Moun ki te vi-n pou yo manje pat ko ka jwenn manje. Diri a pot ko rive. Tout moun te “COOL” pat gen lese frape. Pat gen goumen.Pat gen dezod. Sete moun serye selman ki te nan bal la. Tout moun te fokis sou CARIMI. Se li yo te vi-n wè e se li yo tap tann. Sa pat fè anyen si yo te kanpe. Sa pat fè anyen si yo tap manje ak asyèt diri-a nan men yo. Yo tap tan djaz la CA-RI-MI.
A minwi jenom yo monte sou sè-n lan. Tout moun tap tan yo. Yo tout te la. Doktè Jolivè te prezantatè sware-a. Li koumanse nan bon fransè tilititi mande eskiz pou enkonvenyan ki deranje tout moun. Li te di ke « BAZE CREOLE et CARIMI, victimes de leurs succès » poul jistifye dezagreman ki te vye gate fèt la…Ils sont jeunes, ils sont beaux, ils sont célibataires, mesdames faites vos jeux, avec vous et pour vous CA-RI-MI.
Li tè lè li te tan pou bal la te koumanse. Depi moman saa jiska senkè di maten neg yo mete anbyans ak you enèji ki te kontamine tout moun.
Neg yo entèprete tout pi gwo siksè yo pou you piblik medusé ki tap reponn kinalaganach a envitasyon yo.
Sal la te cho. Bivèt la te chaje. Menm foto pat ka fèt. Te manke plas ak mwayen pou deplase.
Swa rea te reyisi net al kole.
San bri san kont neg yo te byenjwe.San leskonbrit Piblik la te enjoy prestasyon yo. Medam yo te aplodi chak fwa ke gitaris la ak basis la te pase douvan pou yo voye bon yayad monte.
Piblik la pase tou bal la ak de men yo anlè. Ap gaye pay, ap voye konpa monte ak de men yo.
Anpil moun te pwofite pou yo doudous ko yo kole sere. Moun te love , moun te amoure.
BAZE CREOLE te satisfè paske bagay yo te fini miyo ke jan yo te koumanse.
Piblik Masèy se you piblik ke CARIMI achte lajan kontan. Nap mande kikote kap gen ase plas pou resevwa gwoup sa ke sanble gen poul vini chak lane nan sid peyi lafrans lan.
CARIMI se youn nan gwoup ki reprezante lespwa mizik aysyenn lan. Yo kanpe sou konpetans ak serye. E nou swete ke yo ta ka fè you karyè menm jan ak Tabou Combo ou Skah Sha.

KISA POU-N FE AK TI RES AYITI KI RETE-A

You lot fwa ankor men Ayiti ap bay lot vye espektak. Si anvan konn gen ayisyen kit e konn wont di ke se ayisyen yo ye, jounen jodi-a sa ap pi rèd. Se pa la wonte ankor ke pawol, denominasyon ayisyen saa pral enspire ankor. Sa fè lontan ke tout moun ap konsidere nou tankou chen e se pa kounouye ya sa pral chanje.
Si gen you sel kesyon ke moun serye dwe ap panes jodi-a se kisa yap fè ak ti sa ki rete andedan peyi-a?
Jounen jodi-a no rive ba vre e nou poko finn degrengole desann. Nou gen pou nou rive pi ba toujou.
Sa ki etnone-m seke mwen poko tande okenn vwa kap leve pou yo mande sekou. Mwen pap pale de sekou pou vi-n pote manje sinistre pou ap simaye bay moun kap mouri grangou. Sinon bon sekou kote you seri de moun tout bon vre taka mete you fren pou yo anpeche peyi-a disparèt.
Fok nou ka gen kouraj pou nou rekonèt ke nou echwe. Fok nou gen kouraj pou nou akseptè fè swisid kolektif la pou nou mande you lot seri de moun pra gesyon peyi-a.
Nou renmen e nou pito kache lonbrik pandan ke nap benyen toutouni.
Dènyèman lè lemond antye tap montre kote nap manje biswit labou, gen you seri de moun kif è wont yo ssèvi kolè pou yo montre pa a plis b ke manje labou se you bagay kir antre nan kouti-m peyi-a e ke se pa pou grangou ke nap manje labou.
Jounen jodi-a men nap benyen nan labou a.
Siklonn say o ki frappe ayiti a out a ka di ke se sou ayiti Selman li pase. Poutan Gustav, Fay, Hanna pase nan peyi sendomeng, yo pase kiba, men yo koze dega men yo pa kreye sitiyasyon panik animen saa. Poukisa?
Nou tout konnen byen pwop. Mwen pa p tornen nan vye analiz ke tou-t moun fè deja. Nou rive nan tobout nou.
Dènyèman gen you neg ki te vomi tou-t endiyasyon li lè you jounalis tap montre kouman nan kelke zè li te ka achte you ti ayisyen menm jan yo achte you ti kabrit ou you ti kochon. Lè saa nèg la te mande pou yo mete peyi nan men moun ki ka dirije li. Li te itilize you ekspresyon ki te tradwi you reyalite. Sa pat fè pale anpil paske se konsa bagay yo pase andedan ak andeyor peyi dayiti nan mitan kote ayisyen reyin. Misye te itilize “Nationalistes sans Nation” pou li pale de moun sa yo kap pran poz patriyot yo pandan ke yap souse ti sa ki rete andedan peyi a pou pwop benefis pa yo.
Tout ayisyen ap kouri dèyè ministah swadizan ke se you fos etranjè ki ap foule o pye diyite pep ayisyen. Ki diyite ator ? Map chachel mwen poko wè-l ! Men moun sa yo ki ta renmen defann peyi dayiti a swa yo gen alyenn kat lot kote, swa pitit yo ak madanm yo rete swa miami ou montreal ou de tout fason y opa rete anayiti ankor. Biznis yo se sendomeng yap fèl.
Mwen menm kote-m chita mwen santi-m wont lè map gade sa ayiti e ayisyen ap pase. Kelkeswa sitiyasyon ki ka fè sa chanje tout bon vre mwen dakor ak li. Men mwen pap dakor ak vye diskou politisyen mazora santi bouke non. Sinon map dakor lè-m wè rezilta.
Jodi-a se pa batay pou lapatri ki pou fèt se pou batay pou diyitè nou tankou moun. Pou nou sispann trete tèt nou tankou predatè sans konsyans…
Nan foto saa daprè pawol ki ekri anba li se, nan mitan labou-a se ayisyen ki an ran pou al pran manje ke yap bayo. Eske se te sel mwayen ki te genyen pou yo bay moun yo ti tchotcho a? Eske se pa derespekte sa yo rele kalite moun ke nou ta sipoze ye. Ki diferans ki tap genyen si se te kochon yo tap bay manje?

PAPA PITI-T, METE GRENN NAN BOUDA-W, MANMAN PITI-T MARE VAN-T NOU…

Aprè koken-n chen-n demonstrasyon ke sosyete sivil la bay pou li di ke li pa kapab kenbe ankò, kòm dabitid lotorite peyi dayiti fè kò-m si se a bouda yo ke yap pale. Prezidan Preval pa di anyen. Minis tèt chat ka regle zafè kourant y opa di anyen. Direktè lapolis la fè you ti dife volan ak pawol kote li akize jij kap vann jistis, komisè toupisant matadò sipèb, Mèt Klodi gasan babye kont lotorité lapolis yo. Palemantè vle jwe tankou abit pou bay katon wouj voye rele chef lapolis la ak lot zotobre ankò pou vi-n di de ki prevyen. Direktè lapolis fè ondonmon li di li pa pral chita bay eksplikasyon a pèson-n.
Menm nan mitan palemantè yo gen plizyè vwa kap leve pou fè konnen ke he depite tout pisan devan letènèl y opa gen manda konstitisyonel pou voye chechè che lapolis la.
Se sitiyasyon saa ke popilasyon jwenn nan salon lakay-li lè li tounen lakay li apre ke li te fi-n sot rele anmwe devan malè nasyonal, devan palè jistis, devan komisarya polis potoprens…
Popilasyon-an rele anmwe men pa gen pèsonn ki tande yo. Menm blan ak neg ki nan ministah y opa jwenn anyen de rasiran pou yo ta di popilas kap mande sekou pou yo ka viv menm jan ak tout moun. Minista ki ap arete komisè lapolis, jan yo vle ; ministah ki di ke ayiti pa bezwen lame, minstah di li fache kont kidnapping men li pa di kisa lipral fè pou simaye you poud kanpe lwen na zago malandren ki vi-n simaye laperez andedan fanmi peyi dayiti yo.
Non selman neg ki la pou bay sekirite yo depi chef leta peyi jiska ti polisye bouda chire –yo, tout moun depase pa you evenman ke yo pa kapab jere.
NOu pa bezwen chita ap fè analiz toujou pou nou konnen kijan bagay saa fè rive kote li ye la. Tout moun konnen deja. Kidnapè yo se denyè responsab nan sitriyasyon saa. Kidnapè yo tounen dennyè may nan chenn lan. Paske premye reskonsab yo se moun ki te al fè liy douvan biwo vot yo pou yo te vote Preval ko-m papa bonkè, you kandida a la prezidans ki pat gen okenn pwogram. Responsab yo tou se moun sa yo ki tal fè ayiti pase nan rizib lè you bann bouda chira tal lage kò yo nan pisi-n montana kote ke yo tap konte vòt yo.
Chak kadna gen kle pa-l. Ou te mèt pase tou la vi-w ap eseye louvri you kadna ak you kle ki pa pou lio u pap janm louvri kadna silaa. Ou te met eseye pase you milyon kle na twou kadna silaa, toutan ou poko jwen kl esa ki pou li-a ou pap janm ka louvri-l. Tout lot manèv, ou kapab fè tout se dilatwa ki pap janm mennnen-w okenn kote.
Nan you peyi serye, nan you peyi kote moun respekte lot ; apre gwo manifestasyon saa tout lotorite peyi-a te dwe reyini ansanm pou yo bati you estrateji pou fè dap piyanp sou tout malfektè. Prezidan peyi a te dwe pran responsabilite saa sou do li paske se premye moun ki te sémante pou pwoteje sosyete-a.
Olye de sa, nou pral asiste ak you konfli ant moun ki ta dwe regle bagay la. Kote youn pral rale chiyon lot, youn pral tire toya dèyè lot. Tout fondalmatal yo pran nan lari.
Pandan setan kisa nou pans eke kidnapè pral fè. Lipa ase pou nou sonje listwa Natasha, ni soufrans fanmi ti Kareem. Kidnapè ap fete, kidnapè ap chante. KIdnapè fè gol a men. Lotorite ayiti yo ki a p abite match foutbol aksepte ak valide gol là.
Abit yo fè koken. Abit yon an pas pouki.
Piti ak fanmi tout lotorite, tout depitè ak senate, tout minis kache nana peyi etranje. Piti-yo ak madanm yo sendomeng, genyen ladan yo ki nan lakou miami, lot yo sou flatbouch nouyok.
Se yo selman kap mache nan lari potoprens, geneyen ladan yo ki nan gwo konfyolo ak kidnapè yo. Gen lòt ki konnen kote yo rete. Kidonk yo kè pòpòz. Ki mele bondye nan grangou chyen?
Si sosyete-a ap swiv bagay yo byen, ya remake ke nan batay silaa yo lage pou kont yo. Se yo menm ki pou demel gyèt yo pou yo pwoteje zantray yo.
Aprè koukouwouj kont kidnaping se pou yo deklare koukouwouj pou kont kidnapè. Se you lwa natirel ki rele lejiti-m defans. BA-YO –SA-YO-ME-RI-TE!
Nan moman saa se de bagy se swa manman piti-t mare vant yo ou byen ke papa piti-t mete gran nan bouda-l!

AN NOU KONSOME PWODWI LAKAY, PWODWI NATIF NATAL

Dizon pa-m !
Se pa jodi-a map reflechi sou you seri de fason nou fè bagay yo lakay nou. Se vre ke mannyè yo fè pati egalego nan sa yo rele kilti nou an men gen youp il ladanyo ki sèvi you seri de antrav pou nou paske nou pa gen mwayen pou kenbe you seri de pwotokol.
Sijè ki atire atansyon mwen nan moso refleksyon sila se fason ke nou prepare manje ak nou manje lakay nou.
Tout moun ki vle kenbe definisyon sa yo rele kilti tout bon vre konnen ke li pa dwe fè okenn konparezon ant you kilti ak you lot. Paske chak manifestasyon kiltirel dwe analize e aksepte nan you konteks pwop a kote e listwa kote kilti saa pran rasi-n.
Nan zafè manje ak kizi-n, tout moun ta vle dakor pou yo di ke kizi-n peyi lafrans se pi bon kizi-n ki ganyen. Bon saa se sa yo di. Pou mwen menm mwen pa wè kijan you kizi-n ki pa gen ladan ni, ni doumbwèy, ni tchaka, ni lalo moun senmak ki kwit ak bon mozo viann fondanman ak diri blan, ni soup joumou, ni kremas, ni penpatat, taka rele tèt li “la meyè kuizin di mond”.
Bon nou pap pèdi tan rele fransè yo choven pou sa. Chak bourik brè nan patiraj yo. E ke chak chyen niche zafè yo jan yo kapab!
Nou menú ki chita nan lakou kay blan fransè, lè nou gade e nou wè kijan ke yap manje, nou ,jonstate e nou konvenk tèt nou ke moun sa yo takapab viv anyaiti pi byen ke nou menm ayisyen natif natal.
Li pa étonan pu ta ale kay youblan fransé ki ta envite-w manje pou ta gade pou wè ke apre ke yo ta sevi-w you salad ki pagen anpil bagay ni anpil engredyan ladan ni (kek moso tomat, kek fey leti) yo ta sevi-w you asyèt zepina bouyi, ak youn ou de grenn zé bouyi ou fri. Pou desè yo taka ba-w you ti vè let kaye ke yo rele YAOURT”.
Mezanmi, konbyen fotil de tan pou you manje konsa prepare? Konbyen you manje konsa ka kouté.
Bor lakay pa nou, nou ta setoblije ofri, si nou se moun ki nan afè pa bon, diri, sos pwa, ak viann. Men kijan preparasyon manje silaa tap pase:
Depi granm maten lè kizinyè yo leve premye sa pou li fè se mete pwa kreve nan you bon-m sou you recho dife ki fèt ak chabon. Ko-m pagen mamit a presión pwa saa gen pou bouyi minimum pandan twazè. E recho chabon saa dwe renouvle plizyè fwa.
Si viann ki gen pou kwit la se viann poul gen you seri de kay ki tranpe moso poul yo depi lavèy. Poupoul la ka pran bon gou sa vle di bon gou epis, piman ak pwav.
Lè pwa koumanse vle lage, kizinyez la mete poul la bouyi tou. Si se poul peyi,viann poul la pi di, lap pran dezoutwa zè pou li vi-n mou. Si se vye poul ogèy sang ou, moso poul ke yo debake nan gwo bwat katon nan peyi-a lap pran mwendetan.
De moman sa yo se moman ki pi long nan preparasyon manje a.
Aprè se you listwa fi-n fè sos poul la, fè sos pwa e kwit diri-a . Se tout maten an ki pase nan zafè prepare manje-a. Se pa de pil chabon ki pase tou.
Sak pi red là ayisyen an pap janmen aksepte achte you pwa ki dejà kwit deja swa nan bwat swa lakay vwazinn entel. You sitiyasyon ki tap fè fanmi an ekonomize tan lajan e pèmet ke yo itilize mwens chabon e koupe mwen pyebwa.

E nou konpare defason de nasyon sa yo manje nou ka konprann ke pou you fransé lap toujou pi fasil manje zepina ak ze ke you aysyen. Jan you moun manje pèmèt yo fè-w konnen si ou rich oubyenb si ou pov.
Lè-m te lekol, mwen pat janmen renmen ke zanmi-m yo konnen kil è ke se maymoulen ke yo te kwit lakay mwen.
Jodi-a lè mwen wè ou lè mwen panse ak you plat maymoulen bouch mwen plen dlo, kè-m bat for e menm si yo ta ofri-m dob o roti ak kavya se sou plat maymoulen ank e mwen tam plonje.
Se telman vre ke lotre jou mwen tap pale ak you zanmi-m pandank e mwen tap plenyen paske mwen te manke maymoulen, misye ale achte you sak bon mayi senmak, li pataje-li mete-l nan you paket ti sak plastik, li peye 100 dola vet pou mli voye-l ban mwen pa lapos. Mezanmi se pa de kontan-m kontan e bon zanmi saa te fèli paske li konnen ki makonn plezi li tap simaye nan lenn mwen ak you jes konsa (Mési anpil zanmi dilibon!, mounis konsekan!)
Jounen jodi-a, malsite ap fè pep ayisyen monte le syel pa do. Se you veritab ma swife pou tout moun chak jou bondye mete. Gen you povrete ke moun santi paske, menm lè ou auisre lesansyel pou fanmi-w, gen you seri de lot bagay ke ou paka bayo.
Byen souvan, nou konn tonbe sou you seri de asosyasyon kap fè you seri de aktivite pou yo ka voye timoun ki gen paran kip a gen kob al pase vakans nan bel ti kote.
Lakay pa nou mizè –a gen you koulè ki pi n wa ke sa. Gen you seri de fanmi ki leve maten lakay yo, yo poko konnen kisa yo pral manje nou jounen-an, men yo pa konnen ki lè yap manje ankor. Sa vle di se chak jou dondye mete moun lan oblije ap batay pou li ka pa mouri grangou ak pitit li yo.
Sitiyasyon saa ta ka pi fasil si ledikasyon nou resevwa lakay nou te montre nou kijan pou nou adpate nou a sa nou genyen lakay pan ou.
Lè-m te piti, lè-m te konn ale lakay granpapa-m nan lakou kanperen, mwen te toujou tande ke yap di ke la-m veritab, se sa yo konn bay kochon manje. Sa vle di ke kretyen vivan ki nonmal pa dwe mane la-m veritab. Men jounen jodi-a bagay yo chanje paske ayisyen menn tonbe nan manje « biskwit labou ».
Pandan ke nap fè piwèt pou nou jwenn lajan pou nou achte diri, poul ogèy, espageti , nou bliye yanm, mazoubel, malanga, labrapen, fey lalo, boujon pwa, lyann panyen berejen, militon ak you pil lot fri legi-m ak viv ke nou ta ka achte pou pibon mache.
Sa ki pi red la ankor mezanmi se le nap gade e nou wè nan bak youseri de ti machann ki louvri de janm yo disèt lajè sou twotwa nenpot lari kap vann « cornflakes » an detay.
Mezanmi depi kil è timoun anayiti se te ak konfleks yo te kon dejené ?
Kote bon mayi ak sos aransor, mayi ak joumou, maymoulen ak zepina etc…
Li ta bon pou ayisyen ta tande mesaj tankou mesaj prezidan preval ki sigjere pou noui itilize pwodwi lakay nou. Sa ki enpotan nan sa wap manje se pouvwa nitritif ke pwodwi yo genyen. Si nan you moso lam veritab gen plis vitamin, ak sik, ke nan twa pomdetè ayisyen pa dwe wont manje moso lam veritab la ki ta sipoze mwen chè ke pomdetè-a . E sa pap jan vle di ke ou pi pov pase sa.
Nou fèt pou nou tounen deyè sa yo rele lesansyel la sa ki vreman natif-natal la. Se sa ki ka remete nen nan figi nou ankor. Se sa ki gen pou ban ou fos pou nou bat chalbari, satan jerenos dèyè moun ki pran nou tankou pouble kote yo ka vide tout sot de fatra.
Zafè pye pou lak kou poul se mèt yo ki poumanje yo. Si yo santi ke zannimo tankou chyen ki devan pot yo two siperyè pou yo souse zo pye ak zo kou poul, yo paka pèdi zandye yo pou yo vinn vide yo lakay nou.
Gouvenman pa dwe bay dwa pou mod fatra sa yo rantre andedan peyi ya.
Gen you paket legi-m “sovaj” lakay nou ki gen san fwa plis pwotid ak proteyin ladan yo ke vye moso pye ak kou poul ke yo vle fè nou manje yo! Se konsa pounou koumanse leve eskanp figi nou ak eskan figi peyi pap Dessalines ak Toussaint an.
Ase mo jepe!

DISKOU ANSYEN MON PE PREZIDAN JEAN BERTRAND ARISTIDE DEPI PEYI LAFRIK DISID

"Si Lovenski Pierre Antoine te ka pale, li ta di :Frè m, poko di m Bòn Ane, tann mwen retounen.
Si Lovenski Pierre Antoine te ka pale, li ta di :Ane 2007 la ale, li ale nèt, li pap tounen ankò.
Eske sa vle di m prale tankou ane 2007 la ?Si Lovenski Pierre Antoine te lib pou kouri, Ala kouri li ta kouri pou retounen vit e prese !M sèten, li tap gentan rive anvan ane 2008 la.E lè sa a, tout viktim, paran ak zanmi viktim Tap fè youn sèl vwa pou nou youn swete lòt :Bòn Ane 2008 ! Bòn Ane 2008 !
Si Lovenski, Lovenski, Lovenski…"
Pandan Bènadèt tap resite ti pwezi sa a nan memwa l,Li santi yon boul san k ap monte nan gòj li; l anvi toufe. Li bloke sou dènye si Lovenski a… Tèt li kòmanse vire.Tout fron l, figi l, tou de pla men l, benyen tranp ak swè.Ou ta di se mouye pitit la gentan mouye tranp nan lapli.Sa rive pandan li te Site Solèy, tou pre legliz Imakile a.Move kout san sa a ak soukous kòlè a tèlman fatige l,Tèt li kòmanse vire, li tonbe pip, devan baryè legliz la.
Bènadèt endispoze. Li blayi fas ba san konesans atè a. La pou la, moun vide sou pitit la ki kouche nan lari a. Sikilasyon bloke. Moun ap kriye, moun ap vide pi rèd. Malgre yo fè Bènadèt respire alkòl, fwote anba pye l, Vide dlo sou tèt li, Bènadèt toujou rete san konesans.
Kòm lopital Sent Katrin pat twò lwen legliz Imakile a,Yo leve l, pote l, kouri dirèk dirèk avè l nan lopital la.Pou sèten moun ki te la, sanble li fè yon kriz kadyak.Kèk lòt panse petèt, li dwe soufri maladi malkadi.Konsa tou genyen ki di sandout se ka fèblès ki fè sa.Feblès se gwo maladi, wi ! Sitou anba lavi chè sa a !Gen de feblès, lè li pran pou seche w,Gade, ya di se lougawou k ap manje w.Alòske lè w gade byen, vrè lougawou a, Li la, se manzè feblès la li menm menm.
Lontan depi yon moun ap depafini sou pye, Yo te konn di se mò yo voye sou moun nan.Kounye a, se grangou a menm ki tounen mò Pou souse moun, fò w mèg jis ou tounen taso.Lè konsa, si w pa jwenn yon zanmi pou kore w,Ou ka tonbe tou long menm janm ak pitit sa a.Mezanmi, gade jan Bènadèt blayi atè a !Li gen 20 tan, men Bènadèt sanble ak Yon demwazèl ki pote laj li anba pye l. Ane sa a, l ap fè filo nan lise Tousen Louvèti. Souvan li sot Site Solèy al jis nan lise a apye.Depi 12 out 2007, li pèdi ni woulib machin,Ni bon jan konsèy Lovenski te abitye ba li.Tankou yon gran frè, Lovenski te konn ede l Met tèt ansanm ak anpil lòt elèv lise Tousen.Se konsa, apre gwo refleksyon, yo rive fòme Yon Oganizasyon djanm ki rele Mèm Amou.
Tousen Louvèti te renmen Pèp Ayisyen anpil.Malgre trayizon 1802 a, Tousen Louvèti te rive Manifeste Mèm Amou an anndedan prizon an. Bon tan, move tan, se te toujou Mèm Amou ! Kote lespri Tousen Louvèti a ap manisfeste,Bon tan, move tan, fòk se toujou Mèm Amou ! Konsa, kou nouvèl endispozyon sa a gaye nan Site a, Brid sou kou, kanmarad yo plonje dirèk nan lopital la. Emosyon. Kè sote. Tèt chaje. Pwoblèm sou pwoblèm. Anpil doulè pou fini yon ane ki te tchak pase tchaka !Anpil sispenn pou kòmanse yon ane tou nouvo, tou nèf !
Anba yon flanm solèy midi ki cho pase dife, Yon delegasyon Oganizasyon Mèm Amou Debake lopital la prese prese e nan mitan yo Genyen yon gran frè ak yon gran sè Bènadèt.Se pa ti boulvèse yo boulvèse ! Sè a rele Jina. Se li menm ki jwe wòl poto mitan nan kay la Paske papa yo mouri e manman yo aletranje.
Jina tap etidye medsin men li kanpe depi lontan. Li menm tou, li se yon bon bon zanmi Lovenski. Depi 12 Out, l ap monte desann chèche l toupatou. Anplis tèt chaje sa a, li gen yon lòt gwo pwòblèm :Rèv Jina se vin yon bon doktè pou ede Site Solèy. Malerezman, li poko janm ka retounen lekòl akoz Kidnapig presidansyèl ki te fèt 29 Fevriye 2004 la.
Jou sa a, nouvo kolon yo te sezi Inivèsite Taba a,Transfòme l an kazèn pou kraze brize inosan.Jiskaprezan, Inivèsite a toujou kontinye ap senyen Anba ni krim koudeta a ni kout ponya trayizon. Kòm Jina se yon demwazèl ki toujou djanm, Li pa kite dekourajnman pote l ale. Okontrè ! Batri moral li chaje ni pou li, ni pou zanmi l. Nan lopital la, jou sa a, yo tonbe sou yon bon mis.Yon mis ki renmen moun Site Solèy anpil anpil. Li rele mis Dada ; se li ki te resevwa Bènadèt. Mis Dada bay garanti malad la pa andanje de mò.Sepandan, li toujou andòmi, kagou; li nan sewòm.Avèk anpil emosyon nan vwa l, Jina, gran sè a, di li :Mis Dada, sil vou plè, pèmèt nou wè l, tanpri tanpri !Tankou yon bon manman, mis Dada di : Ok ! Men…Nou tout pap ka rantre yon sèl kou non ! Pasyans…..Ekzakteman nan moman mis la ap rantre Nan sal ijans la ak Jina, bal fizi, ak wouzi Kòmanse chante tou pre, tou pre lopital la.Moun pantan men pèson pa kouri paske Depi 2004, plizyè miray lopital Sent Katrin Te chaje ak twou bal, gwo kalib kòm piti…
An jeneral, lè cha blende sèkle Site a Tankou yon gwo kan konsantrasyon,Ti bebe kòm gran moun inosan konn Mouri anba bal anndan pwòp kay yo.Zotobre gwo chabrak fè antere anpil inosan,Men yo pa ka fè antere verite a pou tout tan.
Apre disparisyon 6 milyon Jwif akoz Hitler,Jodia Ayiti ap peye pou sa l pa fè, akoz Lisifè. Bon, ou wè ! Koute ! Men sa m ap di a ! Koute kijan menm nan finisman ane a, Zam fann fwa pa sispann chante libera Nan zòrèy malad, enfimyè kòm doktè.Vè de zè aprè midi, gen yon konken rafal katouch Gwo kalib zam fann fwa ki tèlman souke lopital laTankou yon siklòn, soukous la tou reveye Bènadèt.Ouf ! Soulajman ! Bènadèt vivan ! Rafal la reveye l. Donk, yon mal pou ou byen. Zyel louvri gras a Dye !
Pandan gran sè a ap karese li, mande l kijan li santi l,Ti zye Bènadèt rekòmanse fèmen dousman, dousman San l pa janm reyisi di yon mo konsolasyon ak pèson.Touswit, doktè Love ki se yon espesyalis, vi n parèt. Ak anpil koutwazi, li envite mis Dada akonpaye jèn yo Nan yon bèl sal ki tou pre biwo li a paske deyò a myèl. Apre dòk la fin konsilte Bènadèt, li mande pale ak yon paran. Gran sè a, Jina, evidamman prezante l pou pale ak doktè a.Oui ! Bienvenue, mademoiselle ! Ça va beaucoup mieux !Je vois bien qu’elle n’est pas votre fille. Alors, dites-moi !Oui, docteur, vous avez bien raison, elle est ma p’te sœur.
Brip! Yon lòt gwo rafal bal rekòmanse chante libera! Dòk la move. Se yon etranje. Li vin wouj kou tomat.Si w pike l, ou pap jwenn yon gout san. Li di tou ba :Quel concert pour ceux qui ne réclament que Justice!
- Et vous, mademoiselle, sans doute, vous avez peur ?
- Non, docteur, j’ai plutôt peur pour ma sœur.
-Non, mademoiselle, rassurez-vous, ça ira bien.Il s’agit simplement de cultiver la patience.Vos parents, où sont-ils ? Puis-je leur parler ?
- Malheureusement, docteur, ils ne pourront pas venir : Papa est mort, hélas, et notre maman est à l’étranger.S’il y a des médicaments à acheter, je suis prête……
- Non, mademoiselle, il ne faut pas sortir maintenant. Heureusement, nous avons le nécessaire à l’hôpital.Pour le moment, votre sœur a surtout besoin de repos.Pour nous, ‘‘ Optimum medicamentum quies est.’’ C'est-à-dire, ‘‘ Le meilleur médicament est le repos.’’Ça peut durer plusieurs heures, vous comprenez ? Entre temps, vous pouvez rejoindre vos amis, à côté, Et au moment opportun, je vous ferai signe, d’accord ?
- Oui, docteur !
Jina annik kite biwo doktè a, zam marye pi rèd deyò a.Kanta pou kaotchou kap boule, se toupatou nan Site a. Ata sant gaz lakrimojèn rive fofile jis anba nen lopital la. Deyò a an denmon: anwo pa monte, anba pa dessann. Doktè, enfimyè, malad kòm paran bloke la nan lopital la. Ane 2007 la ap di babay, men nan Site a, Nan katye popilè kòm nan tout pwovens, Pa gen gwo fèt ki fèt pou di Bòn Fèt. Se nòmal paske pandan ane 2007 la ap fini, Malere yo menm ap depafini anba malfini. Lontan sou Gouvènman Lavalas, Avan kidnapig 29 fevriye 2004 la,Chen janbe te koute 3 ou 4 dola. Kounye a, chen janbe 4 fwa pi chè. Avan kidnapig 29 fevriye 2004 la,Pèsonn pat bezwen gwo 15 goud Pou achte sèlman yon ti bann apye. Kounye a, se 2 men nan machwè ! Menm pou achte yon ti pate kòde, Trip malere ak malèrèz sanlè kòde Si l pa kapab peye ant 9 a 10 goud. Lè w fin manje, se nòmal pou ou swaf !Ebyen, ou oblije degaje w jwenn 4 dola Pou ou ka reyisi bwè yon gran manjè.
Depi izin siman d Ayiti ak minotri fin Konvèti nan relijyon privatizasyon an,Pri siman ak farin ap file monte, monte Monte pou depase tèt katedral pòtoprens.Si moun serye nan vrè sektè prive Ayisyen an Pa met ansanm ak moun ki serye anndan Leta a Pou fè bon patenarya san koripsyon, san magouy,Siklòn lavichè a fenk kòmanse miltipliye viktim.
Donk, pap gen ni lapè nan tèt ni lapè nan vant. Dayè kijan pou Pèp Ayisyen gen lapè nan tèt Lè zam fann fwa sa yo ap gwonde san rete Nan zòrey kretyen vivan? In ! Koute ! Koute! Pandan Site Solèy ap tranble anba kout zam,Doktè a resevwa yon kout fil ki di l pa bouje,Lè sitiyasyon an kalme, sekirite a pase chèche l. Mezanmi, nou pa bezyen mande jan dòk la kontrarye !Erezman, nan moman sa yo, li renmen pwofite fè lekti.
Depi kèk semèn, dòk la gen sou biwo l yon bon bon liv Ki fenk parèt sou Ayiti, sou kidnapig 29 fevriye 2004 la.Anpatan, tit kokenn liv sa a limen yon gwo limyè souAyiti ki toujou nan koma e sou kidnapig yon Prezidan.Moun ki ekri liv sa a rele Randall Robenson.Se yon Ameriken, yon potorik gason ki save, E ki fò anpil nan ekri liv pou defann dwa moun. Lè l kòmanse simaye verite a, li pa pè pèpap. Li deja ekri plizyè lòt gwo liv k ap klere je moun. Kanta pou denyè liv sa a ki fenk parèt sou Ayiti a,Se sa nèt ! Toupatou, se chapo ba ! Onè Respè !Se pou sa menm, dòk la toujou gen liv la avè l. Malgre li fache paske li poko ka deplase,Kou l rekomanse li liv Randall la, gade non, M sye jyenn ni sewòm, ni vitamin gratis ti cheri.Tèmomèt moral dòk la tèlman monte wo, wo,Li ranje blouz blanch li sou do l chèlbèreman,Li ranje kokenn liv li anba bra l bwòdèreman,E li di : Bon ! M anfòm ! M konn sa m pra l fè ! Ban m pwofite fwote kèk lide ak jèn Site Solèy !Wi, ban m pwofite fè yon bon jan koze ak jèn yo.Ya ede m konpare analiz pa yo ak sa k nan liv la !Menm kote a, li di mis Dada : vide frijidè a,Pote yon bon kolasyon pou Jina ak lòt jèn yo.Nou pral eseye fè radyografi sitiyasyon an.
(A suivre)...

MEN BRASE LIDE SOU SANS AK MESAJ KACHE NAN MESAJ ANSYEN PREZIDAN JAN BETRAN ARISTID VOYE DEPI PEYI LAFRIKDISID

Bòn Ane 2007!
Sè m, Frè m, Se ak kè kontan Minouche avè m salye w, Pandan n ap depoze yon kouwòn rekonesans Sou memwa Papa Jan Jak Desalin, le Grand. 17 Oktòb la sot fè 200 zan Depi Papa Desalin tonbe Pou chak Premye Janvye Te louvri pòt Yon Bòn Ane Lakay, sou tè d Ayiti nou an. Nan lonbray desantyèm anivèsè sa a, Nou salye memwa tout lòt Ewo nou yo E nou abranse w fratènèlman Pou swete w: Bòn Ane 2007 !
Lè ti moun kou gran moun Gade nan miwa Premye Janvye, Yo renmen poudre ak plimo bòn ane. Se ak anpil afeksyon n anbrase Tout timoun pou swete yo chak : Yon Bòn Ane espesyal. Yon lavalas bon souwè ak amou fratènèl Pou ou ki lakay kòm nan 10e Depatman an ; Ou menm Pitit Peyizan k ap soufri nan Tout seksyon kominal kòm nan katye popilè Okap, Okay, Jeremi, Pòdepè, Fò Libète, Gonayiv, Ench, Jakmèl, Miragwan, Sen Mak, Tigwav, Site Solèy, Lasalin, Bèlè, Solino, Matisan, Gran Ravin, Kafou, Taba, Laplenn, Delma, Petyonvil, Kenskòf, kòm nan Pòtoprens. Pèmèt nou di 15.000 mèsi Pou bèl souwè 15 jiyè 2006 yo. Bèl woz solidarite nou resevwa yo Pa janm fannen nan jaden memwa n. Jan yon pwovèb nan lang Ebre a di : ןבא וב קורזת לא םימ ונממ תיתשש רוב An bon Kreyòl:
Moun pa dwe manje manje bliye. Rekonesans ak fidelite sa a, An verite, se yon istwa damou Ki egzije delivrans Manman Ayiti. Yon delivrans ki difisil, trè difisil, Men yon delivrans ki pa enposib.Se pou sa menm, fòk dabò gen limyè. Limyè entèlijans kòm limyè konsyans.Limyè moral pou l pa fè nwa Lajounen kou lannwit. Si l difisil pou lave kay tè, Li pi difisil toujou pou Lave kay tè nan blakawout. Kidonk, vide limyè delivrans sou Ayiti, Se refize Ayiti kontinye lave kay tè Nan blakawout koudeta. Depi premye koudeta 17 oktòb 1806 la, Konplo trayizon an te egzije pou Manman Ayiti lave kay tè a Ak pwòp san Papa Desalin. Konsekans : 200 zan apre, Pèp la toujou menote nan Mizè, grangou, chomay, apatay…Se pou sa menm nou deklare :Chak fwa yon gang patripòch Etenn lanp moral la, Fòk yon lavalas patriyòt Relimen l e rechaje l Ak bon jan gaz konsyans. An n ame konsyans, Nou pa ka fè kòm si n pa wè Kijan konplo trayizon an Menote Pèp la 2 bra, 2 pye Nan mizè apatay Depi dyab te kaporal. Si premye koudeta kont Papa Desalin nan Pote premye pri nan krim trayizon, Dènye koudeta 29 fevriye 2004 la Chanpyon ni nan krim trayizon, Ni nan krim kidnaping prezidansyèl. Jan nou tout konstate, Depi kidnapig 29 fevriye 2004 la Fi n limen sigarèt la nan 2 bout, Maladi kidnaping tounen yon epidemi. Tout moun soufri. Tout moun jwenn. Kòm soufrans youn nan nou Se soufrans nou tout, Tout patriyòt gen obligasyon moral Pou konbat e kidnapig e pwazon trayizon Ki toujou fè inosan peye pou koupab. Si anndan pa vann, deyò pa achte. Mwens trayizon egal mwens soufrans. Klòch moral sa a sonnen byen fò Nan Ladesalinyèn ou nan Im Nasyonal nou an ki di : “ Dans nos rangs point de traîtres…Nan mitann pa fèt pou gen trèt…”
Fidelite patriyotik akouche ero. Pwazon trayizon akouche zewo.Plis nou kole zòrey nou sou kè Fanmi Lavalas, Se plis nou tande 5 kout kannon fidelite sa yo :
1. Pèp Ayisyen pa limen lanp demokrasi ak alimèt trayizon.
2. Pèp Ayisyen pa jwe mab eleksyon pou zoklo trayizon.
3. Pèp Ayisyen pa manje manje bliye, Ale wè pou manje trayizon. Li fè matla pouvwa pou l pa dòmi atè.
4. Pèp Ayisyen pa janm met linèt trayizon pou anpeche l wè Bèf ki moulen kann nan se pa li k bwè siwo a.
5. Pèp Ayisyen di : Regle jis pa gate zanmi. Donk li fennk kare mobilize pasifikman pou :Retou imedya, Retou prizonye politk, Retou viktim nan travay yo, Retou lapè ak respè pou tout Pitit Peyi a.
Sè m, Frè m, Chapo ba pou ou ki vle tabli Lapè ak respè sa a pou Tout moun san distenksyon ! An 1806, san Desalin te koule Pou nou tout viv kòm sè ak frè, Egal ego, nan respè youn pou lòt. San nou se san Ayiti, Nou pa ka trayi san nou.Lè a rive pou ansanm ansanm Nou ekri yon nouvo chapit fidelite Nan Istwa d Ayiti nou an. Kite menòt mizè a tounen bijou Nan bra Ayiti pandan 200 zan, Se imoral e inakseptab. Kite kansè trayizon an Fè metastaz nan sèvèl wòwòt, Se imoral e inakseptab.
Direksyon moral sa a Nesesè e endispansab Pou ane 2007 la pa nwaye Nan blakawout dezespwa. Wi, direksyon moral sa a Nesesè e endispansab pou Debloke Peyi a, bloke mizè a ; Demare lajistis, mare kriminèl ; Demonote Ayiti, menote ensekirite a. Dayè, si pisans moral sa a Pat toujou gide mas Pèp la, Sa fè lontan tèt li tap pati San paspò, san viza, San tikè, san destinasyon. Kidonk, Li tap deja fou nan founo mizè. Nou tout konnen sak vid pa kanpe. Si Pèp la kanpe malgre vant li vid, Se paske tèt li pa vid. Yon lavalas ochan pou tout Patriyòt sa yo !
Yon bon Lavalas se yon bon Patriyòt.Lavalas se « L’union fait la force ». Fòs moral Ayiti chita nan Pèp Ayisyen li menm menm. Se pou sa, vle pa vle, sote ponpe, Fòk ane 2007 sa a pote yon demen miyò. Gen yon lavalas rezèv moral pou sa fèt. Pèp Ayisyen se rezèv moral Peyi d Ayiti. Si gen patisipasyon Pèp la nan pouvwa Pèp la, N ap debouche kanmenm sou delivrans Ayiti. Ayiti an pann, men Se li ki pa n. Pa n se pa n. Wi, se vre :Pa n se pa n. Se ladann pou n retounen Wè pa wè, n ap wè. Wè pa wè, n ap wè lakay. Se va yon bèl fèt lapè Ak lanmou fratènèl. Nan menm chalè renmen sa a, Minouche avè m anbrase nou tout E redi n nan lang Zansèt yo: Sizobonana ekhaya ! Sa vle di : Na wè lakay. Unyaka omucha omuhle ! Sa vle di : BON ANE !
Pretoria, Afrik di Sid
Desanm 2006

YOU REPONS YO TE VOYE BAY ARISTID LANE PASE

Nou gen kek tan ke nou pa tande pale de Aristid ni de moun ki te konn ap klewonnen pa si pala ke se pou li te tounen andedan peyi-a. Gen menm kretyen vivan ki te di ke Preval ak Aristid se te kokot ak figawo e ke Prezidan Preval depi-l te fi-n monte sou pouvwa-a li ta pral travay pou koniflèt li vin pran ti chez la. Fok nou ka di tou ke se pa janm pawol sa ke Preval te konn di lè li te konn ap fè kanpay poul vi-n prezidan.
Men jounen jodi-a , menm jan nou ka wè ke pa gen lopozisyon politik andedan peyi dayiti nou ka wè ke men-m pati politik lavalas la genlè tounen ti dlo sal kap kouri nan rigol.
Se vre ke nou te tande pale de oganizasyon popilè yo men san anpil fosa p mande pou gouvenman an ta fè demach pou lagé mouche Lovensky Pyè Antwa-n nèg ki sanble te pran nan dap piyanp nan men atoufè sanzave kap kidnape moun andedan peyi ya.
Nan jou ki pral vini yo gen pou tande pale de lavalas paske pral gen eleksyon pou senatè e sitou paske yo fenk lagé mouche Réné Civil apre ke lapolis te mete men na pa-t kasav misye pou zafè alegasyon ak akizasyon volo machi-n.
Misye te lage paske genlè te gen vis de fom nan fomilasyon akizasyon ke yo te monte sou do misye. Se pa etonan paske Komisè tou pisan Claudy Gassant te di sa devan palman ak deven de grenn jè chef lapolis la koumandan Mario Andresol ; lè yo te soti pou akize misye ke li te lage kriminel, fanmi madanm li ki te nan prizon pou kidnapè.
Men kote yo pral tande pale sang rate tèt de Aristid se pral nan lokazyon fèt pou femen ak klotire lané-a. Ko- dabitid pral gen you mesaj ak pawol kwochi ak pawol tet anba ki gen pou blayi andedan peyi-a pou ka fè trip tout ayisyen branse andedan vant yo.
Se sa ki te pase lane dènyè ak mesaj bon ane ke sizo bonana te voye bay pèp ayisyen an. Nan lokazyon sila mwen sonje you repons fèt e founi ke Monica you fanm djanm ki te kon brase lide sou fowom moun.com lan (http://www.moun.Com) te voyé bay misye ak tout moun ki ta pral file zepon yo pou vin simaye latwoubla nan peyi pa DESSALINES lan. Mesaj la te bel e li te fe anpil moun plezi.
Si ou pat li-l, si ou bliye kijan sa te pati men nou ekri-l pou wou nan ribrik ke nou rele kreyol pale kreyol konprann lan.

TEL LE-T TEL LA REPONS

Depi Lafrik Di sid wou kodace. Zorey nou klewonen. Kè’m tounen. Bonè-t mwen chavire. se maren-n mwen Sandri-n ki voye-m pale avè-w. Komisyon pa chay, pran ti chez ba’w.Ki van ki leve-w sou nich ou Titid ?

Lapawoli flan-m dife ki soti nan bouch ou fè nou kwe ke wou genyen poulpoul. Nou an desan-m nou panko nan karè-m. Wou se gate priyè, mouch a vè, sintetewomp. Dekwaze pye-w sou lestomak ayiti. Retire-w jerenoce. Fil arenyen vlope lespri-w. Mireille Durocher Bertin, Paste Sylvio Claude, Brignol Lindor, Jean Dominique satouyè-t lespri-w. Yo fe-w wè joudelan anvan nwèl. Wou telman bay pe lebrun, lafimen bouche je-w. Ou wè nwa lajounen kou lannwi-t. Nan pandye nan Pretoria lagou-m soti nan nen-w tankou poul ogey.Ou gen youn lamp etenel nan ke-w maten midi swa. Wou tounen komet kap file. Wou pran nan pwa grate. Mwen nonmen non-w mwen pa detounen-w. la mayotte wou-a pap pran. Nou konn sa ki nan bwat la. Wi sevre nou pa dwe manje manje bliye. Manje 91 la te gonfle nou. Manje 2001 yan bannou kakarel. Nou rann fiel nou. Abraham di setase.Nan Afrik Di sid ou kase lezo. Tranche lekzil mode-w zantray ou. Ou kriye ak tou-t tatawel bizawel ou yo: Operasyon pakatann ! Bèkèkè mannwel sete youn gross mol. Nan fè lakilbit, nan jwe mayamba, nan jwe pike kole ou se bakoulou. Ou telman fo wa fe twal. Sevre premye so pa so men dezyè-m so sa-a kase ren’w. Wou genlè panko komprann Titid. Frize kouvri-w. Ou tounen poul kayè-t. Ou gen lappipi. Ou tounen kok bendezwel. Mwen tande ou vle retounen nan gagè anko. Ou blye Titid, Ou se you plou-m. Ou bon pou chodyè. Amatè kok pap kare-w anko. Pye-w pa ka pran sapaton-n. Ou se kok pye kaka.Sispann rele zansè-t nou yo nan govi. Dessalines, Charlemagne Peralte, Benoit Batraville pete sou wou sept fwa swasan-t-disept fwa. Bonnanj ou pati. Tou-t rev chimè-w yo fi-n petevi-w. detounen-w. Atansyon Titid ! Ou genlè te wè zetwal file. Ou tounen rosiyol. Pawol san pye san tè-t, pawol degren-n goch, pawol depaman tombe kou gren-n lapli. Sispan-n fè intèpelasyon. Sispan-n jwe ak lombray ou. Sispan-n tire kont lajounen.
Laye lavalas paka tounen avyon. Bobi-n fil lavalas paka tounen machi-n. Jou bare’w Titid. Pwen yan gate li gate nè-t.Nou pap ka wè lakay Titid. Mwen voye youn po dlo dèyè-w. Ale lwen manje ranje.Ak tout kè-mMonica.
(Source Forum mou.com sur http://www.moun.com)

Dizon pa-m!
Si nou se ayisyen natifnatal nou paka pa ri lè nap wè tou-t bèbèl lang kreyol la kap layite kôli nan repons sa ke Monica voye bay aristid la. Sa ki enteresan nan repons sila se ke monica itilize menm lang ke aristid itilize a tou.
Ak popilarite ke moun.com genyen destinatè misiv saa gen pou li jwenn li.
Mwen ta renmen konnen reyaksyon aristid lè lap li repons gwo ponyèt sa que monica voye ba li ya.
You gwo ayibobo pou monica

PA TOUCHE KONSTITISYON AN KONSA

Bouche nen nou pou nou bwè dlo santi-a !
Menm si labib fè nou konnen ke si bra goch nou taka sèvi ko-m obstak malè pandye ki ta ka anpeche nou rive nan wayo-m syèl la se pou nou koupe ponyèt-la, nou paka kouri kraze brize sa nou genyen.
Se vre ke gen de fwa li pi fasil kraze you vye kay kip a byen kanpe pou nou konstwi youn ki tou nèf, paske li ta ka vre ke depans ak travay ki pou fèt pou ranje ak modènize kay la kapab koute plis kob pase konstwi you lot tou nèf.
Men lè ou deside ke se kraze pou kraze kay la se pou analize pou wè kisa ki ka sove kisa ki ka sévi nan monte kay tou nèf la. Se pou enjenyè ak kontremet fè letid pou yo wè eske fondasyon an bon eske gen baton fè blok ak lot bagay ki ta ka sèvi.
Sitou se pa paske you grenn nan moun kap viv nan kay-la di ke kay la mal kanpe se tout swit pou rete bouldozè vin kraze kay la sitou si kay la pa pou ou menm selman.
Prezidan Preval sèmante sèt fwa li di ke se pou li chanje kontitisyon peyi ya anvan ke li kite pouvwa-a.
Li pran preteks ke konstitisyon an se sous ensekirite. Li mande brase lide sou sa.
Li menm di ke li ta renmen ekspè etranje bay dizon yo sou zafè konstitisyon an.
Li menm di ke fok tout ayisyen ki te jire pou drapo lot peyi reprann dwa sivil ak politik yo.
Li menm sèmante ke se poul regle zafè doub nasyonalité a anvan ke li kite fotèy prezidansyel la.
Ak you pakèt lot pawol ankor.
Mezanmi, kozman mande chita :
Ki mache prese ki pran Prezidan an ki fè ke li vle mete jounen jodi-a batwèl pou kraze konnkès konstitisyon an ?
Kisa ki fè ke konstitisyon an se sous ensekirite ?
Ki sa etranje de bwa balanse ap vinn foure dyol yo nan zafè manman la lwa, pi gwo dokiman ki pou di kijan peyi-a dwe mache ?
Kijan Preval pral fè pou li modifye anvan mandal la fini pou li entwodwi chanjman ou kreye you lot konstitisyon si li paf è dap piyanp ak todye kou sa ki ekri nan konstitisyon silaa ke li di ki pa bon an ?

Si Prezidan Preval vle montre ke li ta gen you ti kras bo-n fwa li ta dwe anvan ke li pale de sa ki pa bon nan konstitisyon an koumanse respekte e fè respekte li. Pa ta dwe gen okenn matador sipeb ki kanpe ap monte kolèt li tankou ke se li menm ki fè ak defè la lwa. Konstitisyon an di kijan pou yo fè pou fè ti pase men ladan ni ; kidonk ke yo aplike sa ki ekri andedan konstitisyon an. Zafè fè gwo ponyèt, pase pa lakou pou fè sa ki nan lide yo-a sa pap janm mache.
Si Preval pa respekte konstitisyon an ke se you lot li fè ou ke se saa li fè modifye pa gen moun kap janm respekte li.
Andedan peyi dayiti pèsonn pa janm respekte anyen ; pa gen moun ki konnen ki kote dwa pa yo fini ni ki kote devwa yo koumanse.
Preval ta dwe koumanse travay pou retabli lotorite leta. E lè nou pale de lotorite leta se pa mete ti jen gason konplekse ki ap rantre nan dommenn abitrè pou montre ke se yo ki lotorite. Lotorite leta se le ke gen strikti kap mache kote tout moun konen klèman ki yes ki pale pi yes ki reponn ; kote tout moun ap mache ès ès, dèyè you machin kap montre wout kote pou nou pase.
Tout ayisyen konprann ke jounen jodi-a se pa konstitisyon an ki sous enstabilite. Si Preval foure menl an gwo ponyèt nan konstitisyon an se you presedan lap kreye you jirispridans pou you konstitisyon pa janm pase plis tan ke you ravèt nan you poulaye.
An nou rete serye, sous enstabilite se mizè, grangou, volor , koripsyon, trafik dwog, tout bagay sa yo ki blayi tout kote nan leta e ke pa gen okenn lentansyon pou regle yo paske se pa de moun ki gen bra yo tranpe nan move zafè.
Sous ensekirité se prezans mazèt nan aparey leta kap pran poz maton yo pou foure bouch yo nan you seri de sijè ke yo pa konprann e ki depase ti sa ke yo rele entelijans poul kayèt lakay yo.
An navan Preval, chwal ou wa pran chimen kwochi !
Louvri je-w gade sa kap pase andedan peyi ya wa wè kisa ki vreman priyorite pou sasyete ya.